De Sint-Niklaasparochie, gesticht omstreeks 1100, werd vanaf 1120 bediend door monniken van de Sint-Niklaasabdij, een gebruik dat zou blijven bestaan tot aan de opheffing van de abdij in 1796. Over het vroegste kerkgebouw is nog niets bekend. In de loop van de 13de eeuw werd gestart met de bouw van een monumentale westtoren op vierkant grondplan, met tegen de zuidwestelijke hoek een traptorentje. Het merkelijk kleinere baksteenformaat dat voor de klokkenverdieping werd gebruikt, laat vermoeden dat de werf pas in de vroege 14de eeuw voltooid werd. Het sterk verweerde westportaal, uitgevoerd in kalksteen, bewaart nog sporen van gotisch beeldhouwwerk met voorstellingen van de vierentwintig ouderlingen van de Apocalyps en een oordelende Christus met Maria en Johannes. De kerk zelf werd in 1494 gesloopt en herbouwd als een driebeukige hallenkerk met hoofdkoor en vlak afgesloten zijkoren. In 1775 werd het hoofdkoor uitgebreid in classicistische stijl, terwijl ook het schip verfraaid werd met 'moderne' stucwerkgewelven. Het huidige uitzicht van de Sint-Niklaaskerk is het resultaat van ingrijpende restauratiewerken uit de 19de eeuw. De monumentale westtoren werd in 1843-1845 bekroond door een bakstenen torenspits, die al in 1865 wegens bouwvalligheid gesloopt moest worden. Onder leiding van architect Gustaaf Hoste werd omstreeks 1890 het kerkinterieur grondig gerestaureerd in neogotische stijl. De stucwerkplafonds werden vervangen door houten spitstongewelven en een deel van het meubilair werd vernieuwd. Stadsarchitect Jozef Vinck tekende in 1891-1892 de plannen voor de restauratie van de toren. Een project voor de reconstructie van de torenspits, in 1898 gepubliceerd door Leopold Plettinck in zijn Furne Illustré, werd nooit uitgevoerd. Het neogotische noord- en zuidportaal dateren uit de vroege 20ste eeuw. Zowel in 1960-1965 als in 1975 werden opnieuw restauratiewerken aan de Sint-Niklaaskerk uitgevoerd.

Bron: Monumentaal West-Vlaanderen door Jeroen Cornilly