Sint-Martinuskerk Sint-Martens-Latem

Adres (bij benadering) : Dorp 1 B-9830 Sint-Martens-Latem, Dekenaat: Nazareth, Bisdom: Gent

  • Heiligen.net
  • Toon kaart
  • Dekenaat:Nazareth
  • Fusiegemeente:Sint-Martens-Latem
  • Patroon: Sint-Martinus
  • Share
Sint-Martinuskerk Sint-Martens-Latem 0
Sint-Martinuskerk Sint-Martens-Latem 1
Sint-Martinuskerk Sint-Martens-Latem 2
Sint-Martinuskerk Sint-Martens-Latem 3
Sint-Martinuskerk Sint-Martens-Latem 4
Sint-Martinuskerk Sint-Martens-Latem 5
Sint-Martinuskerk Sint-Martens-Latem 6
Sint-Martinuskerk Sint-Martens-Latem 7
Sint-Martinuskerk Sint-Martens-Latem 8

Zonder over uitdrukkelijke bronnen te beschikken neemt men aan dat de afbakening van de parochies in de Leiestreek ten zuiden van Gent, kort voor en vooral in de eerste eeuw na het jaar 1000 mag gesitueerd worden. Een bisschoppelijke oorkonde van 1121 vermeldt dat het Latemse kerkje onder het patronaatschap van de Sint-Baafsabdij werd geplaatst. Er was dus een kerkje vòòr 1121. Waarschijnlijk was dit oude kerkje reeds in steen opgetrokken, gezien de Romaanse oervorm van het gebouwtje. Het gaat om een Doornikse kalksteen die via Schelde en Leie vrij gemakkelijk naar Latem werd aangevoerd om een kerkje aan de Leieoever op te trekken.
    Dankzij de hierna opgesomde overblijfselen, die nog in de muren te zien zijn, kunnen wij besluiten dat het oorspronkelijk om een Romaans basiliekvormig gebouw ging met een hoge middenbeuk en twee lagere zijbeuken:
  • de vier pijlers zijn in onregelmatig metselwerk in Doornikse steen;
  • de zware muren links en rechts van het altaar zijn ook zo, maar dit is niet te zien.
  • aan de buitenkant kan men zien dat het koor grotendeels Romaans is.
  • twee kleine venstertjes boven de middenbeuk wijzen op het oorspronkelijk basilicaal type met lichtinval boven de zijbeuken.
  • het onderste gedeelte van het dwarsschip (slechts aan de buitenkant te zien) en de fundering zijn eveneens Romaans.


Over de wederwaardigheden van de kerk gedurende de late Middeleeuwen en de vroege XVI° eeuw zijn wij niet ingelicht. Naar het einde van deze eeuw toe Latem, zoals een groot deel van landelijk Vlaanderen, vertrapt, berooid en ontvolkt; de bevolking was meer dan gehalveerd: 410 inwoners in 1572, nog 171 in 1586! Spaanse bezetters en vrijbuiters uit Zeeland hielden voortdurend krijgs- en strooptochten. Vele kerken, waaronder die van Latem, waren leeggeroofd en in verval geraakt. Het duurt een halve eeuw, na 1630 is de bevolking tot 449 inwoners gestegen, vooraleer de restauratie van de kerk geleidelijk wordt aangevat; ook meubilair en kunstwerken worden vervangen of voor het eerst aangeschaft. In 1771 telt de parochie 877 inwoners en de kerk is veel te klein geworden; …een deel van ons ghemeente is ghedwonghen buyten de kercke te blijven onder de locht…luidt het reeds in 1770. In 1771 en 1772 wordt de kerk grondig berbouwd: met de helft verlengd, de kruisbogen en de vieringboog verbreed. Deze werken hadden voor gevolg dat de labiele toren dreigde in te storten. Hij werd afgebroken en vervangen door de toren die nog steeds bestaat. Een laatste grondige verbouwing geschiedde een eeuw terug, in 1898-1899,en gaf aan de kerk haar nog bestaande uitzicht: een neogotische hallenkerk met drie gelijke beuken. In het koor en het fel gereduceerde transept is de oude bouw het best bewaard gebleven. In 1987 en 1990 gebeurden belangrijke restauratiewerken voor de instandhouding van toren, dak en ramen. Het interieur werd in 1999 volledig aangepast.
    Hier volgt een opsomming van de bezienswaardigheden in de kerk:
  • Het altaar werd gemaakt met een gotisch bas-relief (Vlaams, een eiken paneel,omstreeks 1450) dat het bezoek van Maria aan haar nicht Elizabeth voorstelt; bovenaan ziet men de stad Ain Karem, plaats van ontmoeting. De gebroken plooival, de haren van Maria,de hoofddoek van Elizabeth en het teder gebaar der armen en handen zijn kenmerkend voor de gotiek; het paneel draagt in zich hoofse elegantie en innerlijke mystiek. Dit altaar draagt als symbool; als de mens vervuld is van God gaat hij naar de andere toe.
  • De lezenaar in volle Franse eik,draagt een byzantijnse icoon, die de verrezen Christus voorstelt.
  • De preekstoel (1771) en biechtstoel (1767) zijn fraaie rococowerken door de Gentse "beeltsnijder" Jacobus Martens. In het medaillon van de biechtstoel bevindt zich een afbeelding van St.Petrus; de sleutels en de haan bovenaan laten daarover geen twijfel bestaan.
  • De glasramen (1978 en 1993) werden ontworpen door Harold Van de Perre en uitgevoerd in de ateliers Mestdagh te Gent.
      U ziet achtereenvolgens:
    • op de rechter zijmuur: de boodschap aan Maria,Maria met het kind, de doop van Christus in de Jordaan,de roeping van Petrus;
    • Achteraan: de verheerlijking van Sint-Martens-Latem (landelijk Latem, schilder en schilderij, de Leie, St-Bavo, huizen, molen, hemel met maan en zon) en het hemelse Jeruzalem met het apocalyptisch visioen van St-Jan (Maria vertrapt de slang, het Lam Gods met het boek met zeven zegels, scharen aanbidders)
    • In de doopkapel: Maria,St-Jozef; kerstgebeuren, de Sacramenten; Eucharistie en 'Alpha en Omega'
    • Op de linker zijmuur: het Laatste Avondmaal ,Piêta en het Pinkstergebeuren.

  • De kruisweg (1983) is het werk van keramist Paul de Bruyne.
  • De gebeeldhouwde Christus boven het altaar is een werk uit de XVII° eeuw.
  • De tenhemelopneming van Maria boven het tabernakel wordt toegeschreven aan Antoon Van den Heuvel (XVII°) eeuw.
  • Het schilderij boven het rechter zijaltaar toont St-Martinus die zijn mantel doorsnijdt en deelt met een bedelaar. Kunstschilder Maurice Schelck schonk dit werk in 1966 aan de kerk.
  • Het schilderij boven het linker zijaltaar is van Gustave Van de Woestijne (1900) en stelt Maria voor die de rozenkrans geeft aan de heilige Dominicus. Het werd naar het voorbeeld van de Vlaamse Primitieven geschilderd.
  • De hedendaagse schilderkunst wordt vertegenwoordigd door werken van Valère, Erna Roelens en Dick De Gryse.
  • Het houten borstbeeld boven het tabernakel is waarschijnlijk St-Martinus en dateert uit de XVII° eeuw. Het moet vroeger deel hebben uitgemaakt van het hoofdaltaar.
  • Het houten Mariabeeld dateert van 1874 en werd gesneden door Mathias Zens van Gent .
  • Het Heilig Hartbeeld in de zijbeuk vooraan rechts is een werk van beeldhouwer George Minne.
  • Het orgel werd in 1861 gebouwd door Leonard Lovaert uit Nevele en in 1966 grondig gerestaureerd door Jos Loncke en zonen uit Diksmuide.

Een 18de eeuws smeedijzeren hek geeft toegang tot het oude kerkhof rond de kerk. Op dit kerkhof vindt u bijna ter hoogte van de ingang van de sacristie het graf van kunstschilder Albijn Van den Abeele (1835-1918) links in de hoek voorbij de hoofdingang het graf van beeldhouwer baron George Minne (18866-1941) met beeldhouwwerk van zijn hand en in de uiterste hoek ten noordoosten een grafmonument door Leo Sarteel.

In 1987 werd na grondige herstellingen, de toren wit geschilderd zoals hij ook te zien is op schilderijen van Xavier De Cock, Albijn Van Den Abeele,en Albert Servaes. Een paar jaar later werd de ganse kerk dan wit geschilderd; de oudste stenen werden ongemoeid gelaten.

voor alle inlichtingen in verband met liturgische plechtigheden wend je tot kerknet.be.
Home © KerkenInVlaanderen.be